Logo Carbon-01

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA NET-ZERO VÀ TRUNG HÒA CARBON

Mọi người đang lo lắng ngày càng nhiều về tác động kinh khủng của khí CO2 và các khí nhà kính khác (GHG) lên thời tiết. Càng ngày càng có nhiều tổ chức ban hành các quy định để giảm lượng khí nhà kính trong không khí. Tại sao? Bởi vì trái đất nóng lên đe dọa đến sự ổn định của kinh doanh – chuỗi cung ứng, khách hàng, rủi ro đầu tư – và cả chính Trái Đất của chúng ta.

Ngoài các quy định chính thức, nhiều doanh nghiệp cảm thấy bắt buộc phải quản lý lượng khí thải carbon của mình vì áp lực từ các yếu tố thị trường truyền thống như nhà đầu tư, đối thủ cạnh tranh và khách hàng. Các công ty đang chuyển hướng đến việc trung hòa carbon, đặc biệt là trong tương lai gần, nhưng thực tế là tiêu chuẩn Net-zero mới là giải pháp duy nhất có thể chấp nhận được.

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA NET-ZERO VÀ TRUNG HÒA CARBON LÀ GÌ?

Mặc dù cả “Net-zero” “Trung hòa carbon” đều liên quan đến việc đạt sự cân bằng giữa lượng khí thải nhà kính phát ra và lượng khí thải được loại bỏ, điểm khác biệt giữa hai thuật ngữ này là ở việc xem xét khí thải được bù đắp (còn gọi là chiến lược bù đắp). Một doanh nghiệp có thể tuyên bố trung hòa carbon bằng cách đo lường lượng khí thải của mình và sau đó bù đắp chúng thông qua các dự án được tài trợ nằm ngoài phạm vi hoạt động chính của họ (không liên quan trực tiếp đến sản xuất hoặc phân phối sản phẩm), mà không cần thực sự giảm thiểu lượng khí thải của họ.

Net-zero, mặt khác, yêu cầu các công ty chủ động giảm thiểu khí thải nhà kính trong toàn bộ chuỗi hoạt động của mình. Khái niệm Net-zero được chính thức đưa ra vào cuối năm 2021 bởi Tiêu chuẩn Net-Zero Doanh nghiệp của Sáng kiến Mục tiêu Khoa học (Science Based Targets Initiative – SBTI). Theo tiêu chuẩn này, để đạt được Net-zero, các công ty cần giảm thiểu ít nhất 90% khí thải và 10% còn lại có thể được loại bỏ thông qua các biện pháp lâu dài trong cùng năm mục tiêu.

SBTi hiện chưa quy định rõ các loại phương pháp giảm thiểu nào sẽ được chấp nhận, và không nên cho rằng những giá trị đền bù thông thường hiện có ngày nay sẽ được công nhận. Nói một cách đơn giản, trung hòa carbon có nghĩa là bạn có thể bù đắp cho lượng khí thải của mình, trong khi Net-zero đòi hỏi bạn phải giảm lượng khí thải của mình — bạn thực sự phải loại bỏ chúng thông qua các biện pháp nâng cao hiệu quả, điện hóa, sử dụng năng lượng tái tạo và các biện pháp khác.

SO SÁNH GIỮA TRUNG HÒA CARBON VÀ NET-ZERO

KHÍA CẠNH
TRUNG HÒA CARBON
NET-ZERO
Định nghĩa
Cân bằng lượng carbon thải ra với lượng bù đắp hoặc loại bỏ tương đương (ví dụ: thông qua tín chỉ carbon).
Phải đạt được bằng cách giảm ít nhất 90% lượng khí thải và 10% còn lại có thể được giảm thông qua việc loại bỏ vĩnh viễn trong một năm mục tiêu.
Phát thải
Thường tập trung vào phát thải trực tiếp (phạm vi 1) và gián tiếp (phạm vi 2).
Bao gồm tất cả các phạm vi phát thải: trực tiếp (phạm vi 1), gián tiếp (phạm vi 2) và chuỗi giá trị (phạm vi 3).
Giảm thải vs. bù đắp
Cho phép bù đắp một phần đáng kể lượng khí thải thông qua tín chỉ carbon.
Ưu tiên giảm thiểu thực tế lượng khí thải, hạn chế tối đa việc phụ thuộc vào các chương trình bù trừ khí thải, đồng thời tập trung vào những thay đổi mang tính hệ thống.
Mục tiêu dài hạn
Thường được coi là bước trung gian hướng tới các mục tiêu khí hậu toàn diện hơn.
Thể hiện một mục tiêu toàn diện và đầy tham vọng, đòi hỏi thay đổi hoàn toàn hoạt động để đạt được mức phát thải bằng 0.
Xác minh
Có thể được xác minh thông qua các tiêu chuẩn như PAS 2060, tập trung vào tính tin cậy của các dự án bù trừ khí thải.
Yêu cầu tuân theo các khuôn khổ nghiêm ngặt như sáng kiến Mục tiêu Khoa học (SBTi), đảm bảo việc giảm khí thải phù hợp với các mục tiêu khí hậu toàn cầu.
Hành động
Các tổ chức mua tín chỉ carbon để bù trừ lượng khí thải đã tính toán của họ.
Các công ty đang tái cấu trúc toàn bộ hoạt động, chuỗi cung ứng và sử dụng năng lượng để giảm thiểu tối đa khí thải ngay từ đầu.
Khung thời gian
Có thể hoàn thành trong thời gian ngắn hơn nhờ vào việc sử dụng bù trừ.
Mục tiêu này thường mất nhiều thời gian để đạt được vì cần phải thay đổi đáng kể cách thức hoạt động và tổ chức của mọi thứ.
Tác động kinh doanh
Có thể đạt được mục tiêu này mà không cần thay đổi nhiều cách thức hoạt động kinh doanh, do đó dễ dàng thực hiện hơn.
Cần phải thay đổi toàn diện cách thức hoạt động kinh doanh, có thể dẫn đến cải tiến và hiệu quả mới.
Nhận thức của công chúng
Cách làm này đôi khi khiến nhiều người băn khoăn vì dựa vào bù trừ, mà bù trừ không hẳn là giảm phát thải thực sự và lâu dài.
Người ta thường đánh giá tích cực hơn phương pháp này vì nó thể hiện cam kết nghiêm túc trong việc giảm thiểu khí thải thực tế.
Ví dụ
Microsoft đang cố gắng giảm thiểu khí thải bằng cách mua năng lượng tái tạo và hỗ trợ các dự án giảm khí thải.
IKEA đặt mục tiêu trở thành công ty "tích cực vì khí hậu" vào năm 2030. Điều này có nghĩa là họ sẽ giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính nhiều hơn lượng khí thải mà họ tạo ra trong quá trình sản xuất và kinh doanh.

GIẢM THẢI VS. BÙ TRỪ KHÍ THẢI

Các công ty hướng tới mục tiêu “không phát thải ròng” (Net-zero) thì về cơ bản là đang cố gắng hạn chế sự nóng lên toàn cầu xuống dưới 1.5°C để tránh những tác động thảm khốc và không thể đảo ngược nhất của biến đổi khí hậu. Nếu vượt qua mục tiêu “không phát thải ròng” thì bạn đã đạt đến mức “âm carbon” (hay còn gọi là tích cực cho khí hậu). Đây không phải là mục tiêu dễ dàng nhưng hoàn toàn có thể đạt được, như trường hợp của Bhutan – quốc gia duy nhất tính đến thời điểm hiện tại đạt được mức “âm carbon”. 72% diện tích Bhutan được bao phủ bởi rừng, hấp thụ hơn 6 triệu tấn carbon mỗi năm – nhiều hơn lượng khí CO2 thải ra là 1,5 triệu tấn. Nhờ xuất khẩu năng lượng tái tạo và quy mô nhỏ, không phát triển công nghiệp nên không có quốc gia nào khác khả thi để đạt được trạng thái “âm carbon”.

CON ĐƯỜNG HƯỚNG TỚI BẰNG KHÔNG PHÁT THẢI RÒNG VÀ TRUNG HÒA CARBON

Để cân bằng “ngân sách khí thải” của bạn, trước tiên bạn cần biết mình đang ở đâu bằng cách tính toán một mức phát thải cơ sở. Quá trình này được gọi là kiểm kê khí nhà kính, kiểm kê phát thải hoặc thông dụng hơn là kiểm kê carbon.

Tiêu chuẩn vàng cho việc kiểm kê khí thải của các công ty là Nghị định thư về Khí nhà kính (GHG Protocol). Đây là một khuôn khổ để xác định và chuyển đổi các hoạt động kinh doanh thành số liệu phát thải.

Với hơn 196 quốc gia tham gia Thỏa thuận Paris, bước tiếp theo là giảm phát thải carbon bằng cách giảm tiêu thụ năng lượng, điện khí hóa và chuyển sang năng lượng tái tạo. Cho đến nay, Liên minh Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và 110 quốc gia khác đã cam kết đạt được mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. Trung Quốc cam kết đạt được mục tiêu này vào năm 2060. Một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới, bao gồm Indonesia (nước xuất khẩu than lớn nhất), Trung Quốc (nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất) và Hoa Kỳ (nước sản xuất và tiêu thụ khí đốt và dầu mỏ lớn nhất) cần phải nỗ lực nhiều hơn để đạt được mục tiêu trung hòa carbon.

Để đạt được mục tiêu này, các công ty lớn như Amazon, Microsoft và Verizon đã tham gia “Climate Pledge” (Cam kết Khí hậu). Tuy nhiên, để thực sự giảm lượng khí thải cần thiết để Trái Đất phát triển bền vững, thì mọi loại hình doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp vừa và nhỏ, đều cần tham gia.

Tác giả: Alyssa Rade

Share the Post: